Hầu hết ba mẹ đã từng thử giới hạn thời gian dùng điện thoại của con, và hầu hết đều bỏ cuộc sau vài tuần. Lý do hiếm khi là công cụ kém: iPhone và Android đều có sẵn bộ giới hạn khá đầy đủ, miễn phí. Lý do thường nằm ở ba chỗ: đặt giới hạn trên máy của con mà không khoá bằng mật mã, chọn kiểu giới hạn sai với cách con dùng máy, và không biết ứng dụng chạy trên trình duyệt được đếm giờ theo cách khác ứng dụng cài từ kho. Bài này đi từng bước trên cả hai hệ, kèm những chỗ hay hỏng.
Trước khi bấm: chọn đúng kiểu giới hạn
Cả hai hệ đều có hai kiểu giới hạn khác hẳn nhau, và chọn nhầm kiểu là nguồn gốc của phần lớn cuộc giằng co:
- Giới hạn theo lượng — mỗi ngày được bao nhiêu phút cho một ứng dụng hay một nhóm ứng dụng. Hết phút là khoá, bất kể đang lúc nào.
- Giới hạn theo khung giờ — từ giờ này tới giờ kia máy chỉ còn gọi điện và vài ứng dụng được phép. Ngoài khung đó thì tự do.
Giới hạn theo lượng nghe công bằng nhưng có một nhược điểm ít ai nói: nó hết vào một thời điểm không ai đoán trước được — thường là giữa một trận đang căng. Trẻ chỉ thấy màn hình bị cắt ngang, và cơn khóc bắt đầu từ đó. Giới hạn theo khung giờ thì khớp với nhịp sinh hoạt: “sau bảy giờ tối là máy nghỉ” dễ hiểu hơn nhiều so với “hôm nay con dùng hết bốn mươi lăm phút rồi”.
Cách phối hợp chạy ổn ở nhiều nhà: dùng khung giờ làm xương sống (giờ học, giờ ăn, giờ ngủ), còn giới hạn theo lượng chỉ đặt cho một hai ứng dụng mà con khó dừng nhất.
iPhone và iPad: Thời gian sử dụng
Bước 1 — Quyết định đặt từ máy nào
Nếu con có tài khoản Apple riêng nằm trong nhóm Chia sẻ trong Gia đình, hãy đặt mọi thứ từ iPhone của ba mẹ: vào Cài đặt, chạm mục Gia đình, chọn tên con, rồi vào Thời gian sử dụng. Cách này có hai lợi thế: ba mẹ đổi được giới hạn mà không cần cầm máy con, và khi con xin thêm giờ thì lời xin hiện ngay trên máy ba mẹ để duyệt từ xa.
Nếu con dùng máy cũ vẫn đăng nhập tài khoản Apple của người lớn, thì chỉ đặt được trên chính máy đó, và mọi lần mua sẽ đi thẳng vào thẻ của ba mẹ. Con dùng máy lâu dài thì nên tạo tài khoản riêng cho con.
Bước 2 — Đặt mật mã Thời gian sử dụng, khác mật mã mở máy
Đây là bước quan trọng nhất và cũng hay bị bỏ qua nhất. Không có mật mã này, khi hết giờ màn hình vẫn hiện nút Bỏ qua giới hạn — con bấm một cái là xong. Có mật mã rồi, con chỉ còn thấy nút Yêu cầu thêm thời gian.
Hai lỗi hay gặp:
- Dùng trùng mật mã mở máy. Trẻ nhìn ba mẹ mở máy hàng chục lần mỗi ngày; bốn chữ số đó con thuộc từ lâu.
- Gõ mật mã ngay trước mặt con. Khi con xin thêm giờ và ba mẹ nhập mã trên máy con, hãy xoay máy đi. Duyệt từ máy ba mẹ thì khỏi lo chuyện này.
Bước 3 — Giờ nghỉ
Giờ nghỉ là giới hạn theo khung giờ của iPhone. Bật lên, chọn khung (có thể khác nhau từng ngày trong tuần, ví dụ tối Chủ nhật cho muộn hơn), và nhớ bật tuỳ chọn Chặn khi đến giờ nghỉ — thiếu tuỳ chọn này thì Giờ nghỉ chỉ là lời nhắc. Máy báo trước khi Giờ nghỉ bắt đầu, nên trẻ có một chút thời gian để kết thúc việc đang làm.
Sau đó mở mục Luôn cho phép và dọn lại. Điện thoại nên luôn được phép. Những ứng dụng khác nằm sẵn trong danh sách này thì kiểm tra từng cái; nếu một ứng dụng giải trí lọt vào đây, Giờ nghỉ sẽ không chặn nó.
Bước 4 — Giới hạn ứng dụng, và chỗ cho ứng dụng chạy trên trình duyệt
Trong Giới hạn ứng dụng, chạm Thêm giới hạn. Có thể chọn cả một nhóm (theo cách hệ thống tự phân loại) hoặc từng ứng dụng riêng. Đặt số phút, chọn ngày áp dụng.
Chỗ mà nhiều người không biết: danh sách này còn có mục Trang web ở cuối. Ứng dụng giải trí chạy trên trình duyệt, kể cả khi đã thêm biểu tượng ra màn hình chính, không có trong kho ứng dụng nên sẽ không hiện trong các nhóm phía trên. Muốn giới hạn chúng, hãy thêm tên miền vào mục Trang web (ví dụ tên miền của ứng dụng con hay dùng).
Và vì cách hệ thống đếm giờ cho ứng dụng web có thể khác nhau giữa các phiên bản iOS, đừng tin ngay. Hãy thử bằng giới hạn một phút: đặt một phút, mở ứng dụng từ màn hình chính, chờ xem có bị khoá không. Bị khoá thì đổi lại thành số phút thật. Không bị khoá thì dùng Giờ nghỉ để quản lý, vì Giờ nghỉ chặn cả trình duyệt.
Android: Sức khoẻ kỹ thuật số và Family Link
Android có hai lớp, và nhầm lớp là lý do nhiều ba mẹ nghĩ “Android không giới hạn được”:
| Sức khoẻ kỹ thuật số (trên máy) | Google Family Link (từ máy ba mẹ) | |
|---|---|---|
| Dành cho | Người tự giới hạn chính mình | Ba mẹ quản lý máy của con |
| Có khoá bằng mật khẩu không | Không — ai cầm máy cũng gỡ được | Có — chỉ tài khoản ba mẹ đổi được |
| Giới hạn tổng mỗi ngày | Không, chỉ theo từng ứng dụng | Có |
| Giờ đi ngủ | Chế độ giờ đi ngủ (làm màn hình xám, tắt thông báo) | Khoá máy thật sự trong khung giờ |
| Duyệt ứng dụng mới | Không | Có |
Tóm lại: bộ hẹn giờ trong Sức khoẻ kỹ thuật số không dùng để giới hạn trẻ được. Khi hết giờ, biểu tượng ứng dụng chuyển xám, nhưng chỉ cần vào lại phần cài đặt và tắt bộ hẹn giờ là xong. Với con, hãy dùng Family Link.
Cài Family Link từng bước
- Trên máy ba mẹ, cài ứng dụng Google Family Link, tạo nhóm gia đình.
- Nếu con chưa có tài khoản Google, tạo tài khoản cho con ngay trong Family Link. Nếu con đã có, thêm tài khoản đó vào nhóm và làm theo hướng dẫn trên máy con để bật giám sát.
- Trên máy con, đăng nhập tài khoản của con. Nên để tài khoản của con là tài khoản duy nhất trên máy; còn tài khoản người lớn đăng nhập song song thì con có đường vòng.
- Từ máy ba mẹ, đặt Giới hạn hằng ngày, Giờ đi ngủ, và nếu cần thì giới hạn riêng từng ứng dụng. Có sẵn nút khoá máy ngay lập tức cho những lúc cần gọi con đi ăn cơm.
- Bật duyệt tải ứng dụng trên Google Play để con không tự cài thêm.
Ứng dụng web trên Android được đếm thế nào
Thêm ứng dụng web ra màn hình chính bằng Chrome, Android thường cài nó như một ứng dụng thật, có tên riêng trong danh sách ứng dụng của máy; khi đó Family Link đặt giới hạn riêng cho nó được. Nếu biểu tượng chỉ là lối tắt (một số trình duyệt khác làm vậy), thời gian bị tính chung vào trình duyệt. Kiểm tra: mở Cài đặt, vào danh sách Ứng dụng, tìm tên ứng dụng web. Không thấy thì giới hạn cả trình duyệt, hoặc dựa vào Giờ đi ngủ.
Đặt con số bao nhiêu cho khỏi giằng co
Một chi tiết nhỏ nhưng đổi hẳn không khí trong nhà: đặt giới hạn theo bội số độ dài một lượt. Ví dụ các ứng dụng trong AppGiaiTri có lượt ngắn: một trận ở Giao Đấu khoảng 2–5 phút, một trận Chiến Đấu 1–3 phút, một vòng đua ở Rượt Đuổi 2–3 phút. Hai mươi phút là vừa năm, sáu trận. Nói với con “hôm nay năm trận” thì con tự đếm được, tự dừng được. Nói “hai mươi phút” thì con không có cách nào biết mình còn bao nhiêu.
Với ứng dụng nhập vai không có lượt như Thỏ Dâu, điểm dừng tự nhiên là “xong một tập phim” hoặc “Thỏ đi ngủ”, hợp với Giờ nghỉ hơn là đồng hồ đếm phút.
Những đường vòng trẻ hay tìm ra
- Chuyển sang ứng dụng khác cùng loại. Giới hạn từng ứng dụng thì con mở ứng dụng bên cạnh. Giới hạn cả nhóm, hoặc dùng khung giờ.
- Mở bằng trình duyệt thay vì biểu tượng. Đã giới hạn ứng dụng web trên màn hình chính, nhưng gõ thẳng địa chỉ vào trình duyệt thì có thể lọt. Giới hạn luôn theo tên miền, hoặc giới hạn cả trình duyệt.
- Dùng máy khác trong nhà. Máy tính bảng cũ, điện thoại của ông bà. Công cụ nào cũng chỉ quản được máy nó được cài.
Con tìm ra đường vòng không có nghĩa là con hư, mà là giới hạn đang không khớp với con. Hãy ngồi lại xem con số hay khung giờ nào cần sửa, thay vì chỉ bịt lỗ.
Giới hạn là dàn giáo, không phải hàng rào
Mục tiêu cuối cùng là đến lúc con tự dừng được. Công cụ có sẵn giữ nhịp khi con chưa tự giữ được. Khi con đã quen tự đếm lượt, hãy nới dần: bỏ giới hạn theo số phút, chỉ giữ Giờ nghỉ buổi tối, và xem con có tự dừng không.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao giới hạn thời gian dùng ứng dụng của con trên iPhone?
Vào Cài đặt, mục Thời gian sử dụng (hoặc từ máy ba mẹ qua mục Gia đình nếu con có tài khoản trong Chia sẻ trong Gia đình). Đặt mật mã Thời gian sử dụng khác mật mã mở máy, rồi dùng Giờ nghỉ cho khung giờ và Giới hạn ứng dụng cho số phút mỗi ngày.
Vì sao con vẫn bấm “Bỏ qua giới hạn” được trên iPhone?
Vì chưa đặt mật mã Thời gian sử dụng, hoặc mật mã đó trùng với mật mã mở máy mà con đã biết. Khi có mật mã riêng, con chỉ còn thấy nút Yêu cầu thêm thời gian để ba mẹ duyệt.
Sức khoẻ kỹ thuật số trên Android có giới hạn được trẻ không?
Không hiệu quả, vì bộ hẹn giờ ứng dụng trong đó không có mật khẩu và ai cầm máy cũng tắt được. Để quản lý máy của con, hãy dùng Google Family Link, cho phép ba mẹ đặt giới hạn hằng ngày, giờ đi ngủ và duyệt ứng dụng từ máy của mình.
Ứng dụng web thêm vào màn hình chính có bị giới hạn thời gian không?
Trên iPhone, hãy thêm tên miền của ứng dụng vào mục Trang web trong Giới hạn ứng dụng, rồi thử bằng giới hạn một phút để chắc nó có tác dụng. Trên Android, nếu ứng dụng web hiện trong danh sách Ứng dụng của máy thì đặt giới hạn như ứng dụng thường; nếu không, nó được tính chung vào trình duyệt.
Nên giới hạn theo số phút hay theo khung giờ?
Khung giờ thường ít gây giằng co hơn vì con biết trước lúc nào máy nghỉ, còn giới hạn số phút hay hết đúng giữa lúc đang chơi. Nhiều nhà dùng khung giờ làm chính và chỉ đặt số phút cho một hai ứng dụng con khó dừng nhất.
