Quyền micro, camera, thông báo của ứng dụng web: cho gì, từ chối gì, thu hồi thế nào

Một ô hỏi bật lên giữa màn hình: “Trang này muốn dùng micro của bạn”. Phần lớn người dùng bấm “Cho phép” cho nhanh, số còn lại bấm “Chặn” cho chắc, và cả hai nhóm đều không biết sau đó đổi ý thế nào. Ứng dụng web xin quyền theo cách khác hẳn ứng dụng tải từ kho: hỏi đúng lúc cần, gắn với từng tên miền, và thu hồi được từng quyền riêng lẻ. Bài này nói rõ ứng dụng web xin được những gì, không xin được những gì, nên đồng ý hay từ chối trong từng trường hợp, và đường đi cụ thể để thu hồi trên iPhone và Android.

Ứng dụng web không thể lấy gì của bạn, kể cả khi bạn đồng ý mọi thứ

Đây là phần nên biết trước tiên, vì nó giải thích vì sao ứng dụng web ít đáng lo hơn nhiều người nghĩ. Trình duyệt không hề có ô hỏi cho những thứ sau, nghĩa là trang web không có cách nào xin chúng:

• Danh bạ, tin nhắn, nhật ký cuộc gọi.
• Toàn bộ thư viện ảnh. Trang chỉ nhận được đúng tấm ảnh hay tệp bạn tự tay chọn trong ô chọn tệp, từng lần một.
• Dữ liệu của trang web khác hay ứng dụng khác. Mỗi tên miền có kho riêng, không đọc chéo được.
• Chạy ngầm khi bạn đã đóng. Ngoại lệ duy nhất là thông báo, và chỉ khi bạn cho phép.

Những thứ phải hỏi là: micro, camera, vị trí, thông báo, và trên một số trình duyệt là đọc bộ nhớ tạm khi dán. Danh sách ngắn, nên dễ quyết.

Nên cho phép hay từ chối: một câu hỏi duy nhất

Quy tắc gọn nhất: quyền đó có khớp với việc bạn vừa bấm không? Bạn vừa bấm nút “Quay” và bật micro kể chuyện, trang hỏi micro: khớp, cho phép. Bạn vừa mở trang, chưa bấm gì, đã bị hỏi vị trí: không khớp, từ chối.

Từ chối không làm hỏng ứng dụng tử tế. Ứng dụng làm đúng sẽ vẫn chạy phần không cần quyền đó, và không hỏi lại dồn dập. Nếu từ chối xong mà trang khoá hết, bắt bạn cho phép mới dùng tiếp, đó là dấu hiệu nên rời đi.

Một ví dụ làm đúng: phòng quay của Thỏ Dâu

Thỏ Dâu có phòng quay để bé vừa chơi vừa kể chuyện, và tuỳ chọn thêm ô nhỏ có mặt bé ở góc video. Cách nó xử lý quyền là một mẫu tốt để so với các ứng dụng khác:

• Chỉ hỏi khi vào phòng quay. Micro chỉ được xin lúc bé bấm nút Quay (micro kể chuyện bật sẵn trong phòng quay), camera chỉ được xin khi bật ô khuôn mặt. Chơi cả buổi không quay thì không bao giờ có ô hỏi nào.
• Camera mặc định tắt, và không được nhớ. Lần nào vào phòng quay, ô camera khuôn mặt cũng bắt đầu ở trạng thái tắt; muốn có thì phải bật lại. Ứng dụng cố ý không ghi nhớ lựa chọn này.
• Từ chối thì thôi. Nếu ba mẹ bấm chặn micro, ứng dụng tự tắt tuỳ chọn micro và không hỏi lại liên tục; video vẫn quay được, chỉ không có giọng.
• Tắt ngay khi xong. Quay xong là micro và camera được nhả ra, đèn báo trên máy tắt theo.
• Không gửi đi đâu. Thỏ Dâu không có máy chủ lưu video; video nằm trong mục Câu chuyện trên chính máy đó cho đến khi ba mẹ tự bấm lưu hay chia sẻ.

Hiện các ứng dụng trong AppGiaiTri không xin quyền thông báo và không xin vị trí.

Đèn báo: cách kiểm tra ai đang nghe, ai đang nhìn

Cả iPhone lẫn Android đều có đèn báo mà ứng dụng không tắt được:

• iPhone: chấm cam ở góc trên màn hình là micro đang bật, chấm xanh lá là camera đang bật. Vuốt mở Trung tâm điều khiển sẽ thấy tên ứng dụng hoặc trình duyệt đang dùng.
• Android (từ bản 12): biểu tượng micro hoặc camera màu xanh hiện ở góc trên; vuốt thanh thông báo xuống, bấm vào biểu tượng để biết ai đang dùng.

Với trang web, tên hiện ra thường là tên trình duyệt (Safari, Chrome) hoặc tên ứng dụng nhắn tin nếu bạn đang mở trang bên trong nó, chứ không phải tên trang. Nếu thấy đèn sáng khi bạn không quay, không gọi, hãy đóng các thẻ trình duyệt đang mở rồi xem đèn có tắt không.

Thu hồi quyền trên iPhone

Cho một trang cụ thể (micro, camera, vị trí)

1. Mở trang đó trong Safari.
2. Bấm biểu tượng menu trang ở thanh địa chỉ (hình chữ “aA” hoặc hình trang giấy có gạch, tuỳ phiên bản iOS).
3. Chọn Cài đặt trang web, đổi Camera, Micro, Vị trí sang Hỏi hoặc Từ chối.

Cho mọi trang cùng lúc

Vào Cài đặt → Safari (trên iOS mới là Cài đặt → Ứng dụng → Safari), kéo xuống phần cài đặt cho trang web, chọn Camera, Micro hoặc Vị trí. Đặt “Hỏi” là lựa chọn cân bằng nhất: không trang nào tự dùng được, nhưng khi bạn cần thì vẫn bật được.

Thông báo từ ứng dụng web trên màn hình chính

Trên iPhone, chỉ ứng dụng web đã thêm vào màn hình chính mới gửi được thông báo. Mỗi ứng dụng như vậy hiện như một ứng dụng riêng trong Cài đặt → Thông báo; bấm vào tên nó và tắt. Gỡ biểu tượng khỏi màn hình chính cũng xoá luôn quyền thông báo của nó.

Thu hồi quyền trên Android

Trong Chrome

1. Mở trang, bấm biểu tượng nhỏ bên trái thanh địa chỉ.
2. Chọn Quyền hoặc Cài đặt trang web, tắt từng quyền, hoặc bấm “Đặt lại quyền”.

Muốn xem toàn bộ: dấu ba chấm → Cài đặt → Cài đặt trang web → chọn Micro, Camera, Vị trí hoặc Thông báo, sẽ thấy danh sách mọi trang đã được cho phép hay đã bị chặn. Các bản Chrome gần đây còn tự thu hồi quyền của những trang lâu ngày bạn không ghé, nên đôi khi một trang cũ hỏi lại quyền là chuyện bình thường.

Ứng dụng web đã cài từ Chrome

Ứng dụng web cài trên Android hiện trong Cài đặt → Ứng dụng như ứng dụng thường. Thông báo của nó tắt ở đó, trong mục Thông báo của ứng dụng, giống hệt mọi ứng dụng khác.

Thông báo: đồng ý một lần, chịu phiền lâu dài

Micro hay camera chỉ dùng khi bạn đang mở trang. Thông báo thì khác: đồng ý một lần là trang đó được gửi tới màn hình khoá của bạn, kể cả khi bạn không mở nó, cho đến khi bạn tự tắt. Vì vậy thông báo là quyền nên khó tính nhất. Một vài mẹo từ kinh nghiệm:

• Trang hỏi thông báo ngay khi vừa mở là trang không tôn trọng bạn. Ứng dụng tử tế chỉ hỏi sau khi bạn bấm một nút có ghi rõ “Nhận nhắc nhở”, và nói rõ sẽ nhắc gì.
• Ô “Cho phép” giả. Một số trang vẽ một hộp giống ô hỏi của trình duyệt, ghi “Bấm Cho phép để xem tiếp”. Ô hỏi thật của trình duyệt luôn nằm ở vị trí cố định (dưới thanh địa chỉ hoặc giữa màn hình theo kiểu của hệ điều hành) và không có chữ thúc giục.
• Thông báo quảng cáo lạ trên Android, ghi tên một trang bạn không nhớ đã vào, gần như chắc chắn là do lỡ bấm cho phép ở một trang nào đó. Vào Cài đặt trang web → Thông báo trong Chrome, xoá trang đó khỏi danh sách được phép.

Với máy của trẻ

Đặt micro, camera, vị trí và thông báo ở chế độ “Hỏi” cho toàn bộ trình duyệt, và dặn trẻ khi thấy ô hỏi thì mang máy ra cho ba mẹ. Mỗi ô hỏi khi đó trở thành một dịp để ba mẹ biết con đang dùng gì và giải thích vì sao đồng ý hay không.