Phần lớn tài liệu về ứng dụng web được viết cho người dùng cầm điện thoại đời mới, mở trang bằng trình duyệt chính, ngồi dưới sóng wifi ổn định. Người dùng Việt Nam thì thường khác: nhận đường dẫn qua Zalo hay Messenger, bấm vào ngay trong khung trò chuyện, trên một chiếc Android tầm trung đang mở cùng lúc năm sáu ứng dụng khác, đứng trong thang máy hay dưới tầng hầm gửi xe. Bài này không đưa số liệu thị trường — chúng tôi không có số nào đủ chắc để nêu. Nó nói về những điều chúng tôi chắc chắn vì đã gặp khi làm ứng dụng cho đúng hoàn cảnh đó, và những gì người dùng có thể làm để trải nghiệm tốt hơn.
Cửa vào phổ biến nhất lại là cửa hẹp nhất
Khi bạn bấm một đường dẫn trong Zalo hay Messenger, trang thường không mở trong Chrome hay Safari mà mở trong một trình duyệt nhúng ngay bên trong ứng dụng nhắn tin. Trông thì giống trình duyệt, nhưng nó là một thế giới riêng, và điều này gây ra một loạt chuyện khó hiểu với người dùng:
| Người dùng thấy gì | Lý do thật |
|---|---|
| Chơi trong Zalo đến màn 5, mở lại bằng Chrome thì về màn 1 | Dữ liệu lưu trên máy của trình duyệt nhúng tách biệt hoàn toàn với dữ liệu của Chrome hay Safari |
| Đã đăng nhập hôm qua, hôm nay bấm link khác lại phải đăng nhập | Phiên đăng nhập cũng nằm riêng trong từng trình duyệt; mở từ ứng dụng nhắn tin khác nhau là như mở từ máy khác nhau |
| Không tìm thấy nút “Thêm vào màn hình chính” | Chức năng này chỉ có trong trình duyệt chính, trình duyệt nhúng không có |
| Quay sang trả lời tin nhắn, quay lại thì trang tải lại từ đầu | Trình duyệt nhúng thường bị đóng hoặc làm mới khi rời khung trò chuyện |
| Trên iPhone, mất mạng là không mở được dù đã từng mở | Trình duyệt nhúng trên iPhone thường không chạy tệp chạy nền để cất sẵn ứng dụng cho lúc mất mạng |
Không cái nào là lỗi của ứng dụng, nhưng người dùng sẽ đổ cho ứng dụng. Với người làm, bài học là: đừng coi lần mở trong trình duyệt nhúng là lần mở thật. Nó là lần “nếm thử”. Việc của ứng dụng là cho nếm ngon trong trình duyệt nhúng, rồi đến đúng lúc — khi người dùng muốn lưu tiến độ, muốn thêm vào màn hình chính — mới nhẹ nhàng chỉ cách chuyển sang trình duyệt chính.
Cái sai hay gặp là làm ngược lại: vừa mở đã chắn cả màn hình bằng dòng “Vui lòng mở bằng trình duyệt”. Người nhận chưa biết ứng dụng là gì đã bị bắt làm thêm ba thao tác, và phần lớn sẽ đóng lại.
Cách chuyển sang trình duyệt chính
Trong trình duyệt nhúng của Zalo hay Messenger, tìm nút ba chấm (thường ở góc trên bên phải), chọn mục mở bằng trình duyệt. Trên Android sẽ mở bằng trình duyệt mặc định, thường là Chrome; trên iPhone là Safari. Từ đó mới thêm được vào màn hình chính, và dữ liệu mới ở lại lâu dài.
Mạng: không phải chậm, mà là đứt quãng
Ở thành phố, mạng di động nhìn chung đủ nhanh cho một ứng dụng giải trí nhẹ. Vấn đề không nằm ở tốc độ trung bình mà ở những chỗ mạng đứt hẳn trong vài chục giây đến vài phút: thang máy, tầng hầm gửi xe, hành lang chung cư sâu, một đoạn đường vắng ngoại thành, quán cà phê có wifi phải đăng nhập qua một trang riêng trước khi dùng được. Một ứng dụng giả định mạng lúc nào cũng có sẽ đứng hình đúng ở những khoảnh khắc người ta hay mở nó ra nhất — lúc chờ.
Những gì chúng tôi làm cho hoàn cảnh này, và bạn có thể dùng làm tiêu chí để đánh giá ứng dụng khác:
- Nhẹ ngay từ lần mở đầu. Cả thư mục của mỗi ứng dụng AppGiaiTri, tính cả biểu tượng, dưới 1 MB. Cảnh vật được vẽ bằng mã, còn âm thanh — tiếng đập bóng, tiếng động cơ, nhạc nền — được tổng hợp ngay trên máy chứ không tải tệp âm thanh. Với người đang dùng gói dữ liệu có hạn mức theo ngày, khác biệt giữa vài trăm kilobyte và vài chục megabyte là thật.
- Mở một lần, từ lần sau không cần mạng. Sau lần mở đầu trong trình duyệt chính, phần chạy của ứng dụng được cất sẵn trên máy.
- Luôn lưu trên máy trước. Tiến độ ghi vào máy ngay lập tức; khi đã đăng nhập và có mạng thì mới gửi lên tài khoản. Mạng đứt giữa chừng không làm mất màn vừa qua.
- Nói thật khi đang ngoại tuyến. Khi không có mạng, chỗ nút đăng nhập hiện chữ “Ngoại tuyến” thay vì một nút bấm vào không có tác dụng gì. Khi có mạng trở lại, ứng dụng tự kiểm tra lại tài khoản mà không bắt người dùng tải lại trang.
Có một giới hạn nên biết: lượt chơi khi mất mạng vẫn chơi trọn vẹn, nhưng không lên bảng xếp hạng. Riêng Thử thách ngày của Không Chiến, khi không liên lạc được máy chủ, ứng dụng không nhận được đề chung của ngày hôm đó nên sẽ cho bạn một đội hình ngẫu nhiên — vẫn chơi được, chỉ không so điểm với mọi người được.
Máy Android tầm trung: kẻ thù là ứng dụng chạy nền
Điện thoại tầm trung hiện nay đủ sức chạy mượt một ứng dụng giải trí trên web. Cái làm nó hụt hơi thường không phải bản thân ứng dụng, mà là mọi thứ khác đang mở song song: ứng dụng nhắn tin, mạng xã hội, video ngắn, bản đồ, ứng dụng ngân hàng. Khi bộ nhớ chật, hệ điều hành sẽ đóng bớt, và thẻ trình duyệt vừa rời đi thường là thứ bị đóng đầu tiên. Người dùng chuyển sang trả lời một tin nhắn, quay lại thì trang tải lại.
Với người làm, điều này có nghĩa là mọi lần rời màn hình đều phải được coi như có thể là lần cuối. Ứng dụng của chúng tôi dừng hẳn vòng vẽ và âm thanh ngay khi bị ẩn đi, vừa để không tốn pin vô ích, vừa để hệ điều hành bớt lý do đóng nó. Với người dùng, mẹo đơn giản nhất: hoàn thành xong một lượt ngắn rồi hãy chuyển sang ứng dụng khác, và đăng nhập để tiến độ có chỗ nương tựa ngoài chiếc máy.
Chế độ tiết kiệm pin và máy nóng
Nhiều máy Android có chế độ tiết kiệm pin hạ hiệu năng hoặc hạ tần số làm mới màn hình. Máy để trong túi quần dưới nắng, hay vừa chơi vừa sạc, sẽ nóng và tự giảm tốc. Cả hai trường hợp đều khiến ứng dụng giật mà không phải lỗi của nó. Trong phần cài đặt của mỗi ứng dụng AppGiaiTri có mục Hiệu ứng: Giảm (máy yếu): độ nét của khung vẽ hạ xuống và số hạt hiệu ứng còn một phần ba, còn luật chơi, tốc độ và độ khó giữ nguyên.
Thói quen dùng: một tay, dọc màn hình, giữa trời sáng
Người Việt dùng điện thoại nhiều ở ngoài đường: đứng chờ đèn đỏ bên cạnh xe, chờ đồ ăn ở quán vỉa hè, ngồi quán cà phê ngoài trời. Ba hệ quả thiết kế cụ thể:
- Phải dùng được khi cầm dọc. Xoay ngang điện thoại giữa chỗ đông người là một thao tác mà nhiều người ngại làm. Phần lớn ứng dụng AppGiaiTri chạy được cả dọc lẫn ngang; riêng Chiến Đấu cần màn hình ngang vì cần khoảng cách giữa hai võ sĩ.
- Phải nhìn rõ dưới nắng. Màu tươi, khối rõ, tương phản cao đọc được trên màn hình bị nắng chiếu; màu tối, chi tiết nhỏ thì không. Có thêm tuỳ chọn Màu dễ phân biệt cho người khó phân biệt một số cặp màu.
- Nút phải có chữ. Biểu tượng trần không nhãn khiến người dùng lớn tuổi hoặc lần đầu dùng phải đoán. Các nút điều khiển trong ứng dụng của chúng tôi ghi rõ bằng tiếng Việt: Đánh, Đỡ, Kỹ năng.
Những điều chúng tôi chưa làm, và vì sao
- Chưa bán gì. Gói Plus còn đang ở trạng thái “sắp mở bán”. Mọi ứng dụng hiện dùng được đầy đủ mà không phải trả tiền.
- Chưa có ứng dụng con trong nền tảng nhắn tin. Chạy bên trong một nền tảng lớn sẽ tiện cho người dùng quen nền tảng đó, nhưng đổi lại phải theo luật của họ và mất địa chỉ riêng trên web. Hiện chúng tôi chọn đứng riêng.
- Chưa tự động chuyển người dùng ra trình duyệt chính. Có những mẹo kỹ thuật để “đẩy” người dùng ra khỏi trình duyệt nhúng, nhưng chúng hay hỏng sau mỗi lần ứng dụng nhắn tin cập nhật và đôi khi gây vòng lặp mở trang. Chúng tôi chọn cách chậm mà chắc: hướng dẫn bằng chữ, đúng lúc cần.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao mở link từ Zalo thì mất tiến độ đã chơi trong Chrome?
Zalo mở đường dẫn bằng trình duyệt nhúng riêng, có vùng lưu trữ tách biệt với Chrome. Hai nơi không thấy dữ liệu của nhau. Đăng nhập ở cả hai nơi thì tiến độ trên tài khoản sẽ đồng bộ.
Làm sao mở link Messenger bằng Chrome hoặc Safari?
Trong trang vừa mở, bấm nút ba chấm ở góc trên và chọn mục mở bằng trình duyệt. Android sẽ mở bằng trình duyệt mặc định, iPhone mở bằng Safari.
Vì sao không thấy nút thêm vào màn hình chính khi mở từ Zalo?
Chức năng thêm vào màn hình chính chỉ có trong trình duyệt chính của máy. Hãy chuyển trang sang Chrome trên Android hoặc Safari trên iPhone rồi mới thêm.
Ứng dụng giải trí trên web có tốn nhiều dung lượng 4G không?
Tuỳ ứng dụng. Mỗi ứng dụng AppGiaiTri dưới 1 MB và âm thanh được tạo ngay trên máy, nên lần mở đầu rất nhẹ; từ lần sau phần chạy đã được cất trên máy. Lưu tiến độ và bảng xếp hạng chỉ gửi đi lượng dữ liệu rất nhỏ.
Vì sao đang chơi, chuyển sang nhắn tin rồi quay lại thì trang tải lại?
Khi máy chật bộ nhớ, hệ điều hành đóng bớt thẻ trình duyệt đang ở nền. Ứng dụng lưu tiến độ trên máy nên bạn thường chỉ mất lượt đang dở; đóng bớt ứng dụng chạy nền sẽ đỡ hẳn.
Mất mạng có chơi được không?
Được, nếu bạn đã mở ứng dụng ít nhất một lần bằng trình duyệt chính khi có mạng. Lượt chơi lúc ngoại tuyến vẫn tính tiến độ trên máy nhưng không lên bảng xếp hạng.
