Có hai cách để đưa nhiều trải nghiệm giải trí đến cùng một người dùng. Cách thứ nhất là siêu ứng dụng: một ứng dụng lớn chứa mọi thứ bên trong, hoặc một nền tảng lớn cho phép “ứng dụng con” chạy trong lòng nó — kiểu các ứng dụng nhỏ chạy bên trong ứng dụng nhắn tin hay ví điện tử quen thuộc. Cách thứ hai là một chòm ứng dụng nhỏ: mỗi cái đứng riêng, tên miền riêng, biểu tượng riêng, nhưng chung một tài khoản. AppGiaiTri chọn cách thứ hai. Bài này không bàn chuyện đăng nhập vận hành ra sao (đã có bài riêng), mà bàn chuyện khác: chọn cách nào thì được gì, mất gì — kể cả những cái mất mà ít người nói ra.
Siêu ứng dụng mạnh ở đâu — công bằng mà nói
Không nên coi siêu ứng dụng là thứ lỗi thời. Nó có những lợi thế thật, và ở Việt Nam người dùng đã quen với chúng:
- Một lần cài, một biểu tượng. Người dùng không phải nhớ nhiều thứ. Mọi thứ nằm trong một chỗ đã quen tay.
- Phiên đăng nhập có sẵn. Vào ứng dụng con là đã biết bạn là ai, không cần bấm gì.
- Ví tiền dùng chung. Nạp một lần, tiêu ở nhiều nơi.
- Người dùng đã có sẵn. Ứng dụng con được đặt trước mặt hàng triệu người mà không phải tự kéo từng người về.
Với một số loại dịch vụ — gọi xe, thanh toán, đặt đồ ăn — những lợi thế đó gần như quyết định. Câu hỏi là với giải trí, chúng có còn nặng ký như vậy không.
Cái giá của việc sống trong nhà người khác
Ứng dụng con chạy bên trong một nền tảng lớn thực chất là trang web chạy trong trình duyệt thu nhỏ mà nền tảng đó nhúng vào. Nghĩa là nó mang gần đủ giới hạn của web, cộng thêm luật của chủ nhà:
- Chủ nhà quyết định ai được thấy bạn. Vị trí trong danh mục, việc có được giới thiệu hay không, đều nằm ngoài tay người làm.
- Chủ nhà quyết định cách thu tiền. Muốn bán gì thường phải đi qua cổng thanh toán và quy định của nền tảng.
- Không có địa chỉ riêng ngoài đời. Người không dùng nền tảng đó thì không mở được. Máy tìm kiếm thường cũng không đọc được bên trong.
- Đổi luật là đổi số phận. Một thay đổi chính sách của chủ nhà có thể xoá một phần lớn người dùng chỉ sau một đêm, và người làm không có đường khiếu nại nào đáng kể.
Siêu ứng dụng do chính mình xây thì tránh được chuyện chủ nhà, nhưng gặp chuyện khác: càng nhồi nhiều trải nghiệm, ứng dụng càng nặng, mỗi lần cập nhật một phần là cập nhật cả khối, và người chỉ thích một thứ phải mang theo cả chín thứ còn lại.
Chòm ứng dụng nhỏ: mỗi cái một nhà, chung một chìa khoá
Không Chiến ở khongchien.com, Giao Đấu ở giaodau.com, Rượt Đuổi ở ruotduoi.com, Chiến Đấu ở chiendau.com, Chinh Chiến ở chinhchien.com. Mỗi ứng dụng là một trang web độc lập, có tệp chạy nền riêng để mở được khi mất mạng, có biểu tượng riêng khi thêm vào màn hình chính. Cái nối chúng lại là tài khoản chung và trang chợ appgiaitri.com để người dùng tìm thấy nhau. Những gì mô hình này đem lại, cụ thể:
Cập nhật một cái không đụng cái khác
Mỗi ứng dụng mang số phiên bản riêng cho phần mã của mình; phần lõi dùng chung có số phiên bản riêng nữa. Sửa một lỗi va chạm bóng trong Giao Đấu thì chỉ Giao Đấu nhận bản mới — người đang chơi Chiến Đấu không phải tải lại gì. Nếu một bản cập nhật hỏng, nó hỏng trong phạm vi một ứng dụng, không kéo cả khu chợ đổ theo.
Người dùng chỉ giữ thứ mình thích
Thích mỗi Rượt Đuổi thì màn hình chính chỉ có Rượt Đuổi. Không có chín biểu tượng con nằm chờ bên trong, không có dung lượng cho thứ không bao giờ mở. Chán thì xoá một biểu tượng, không ảnh hưởng tài khoản hay các ứng dụng khác.
Mỗi ứng dụng được quyền khác nhau
Đây là điểm ít người để ý. Trong chòm, không phải ứng dụng nào cũng phải cắm vào tài khoản chung ở cùng mức. Năm ứng dụng cho thiếu niên và người lớn lưu tiến độ lên tài khoản. Riêng Thỏ Dâu — ứng dụng nhập vai cho bé 4–8 tuổi — chỉ được liệt kê trong chợ: không đăng nhập, không gửi gì lên máy chủ, mọi thứ bé làm nằm trên chính chiếc máy đó. Trong một siêu ứng dụng, tách riêng một góc “không tài khoản, không kết nối” như vậy khó hơn nhiều, vì cả khối vốn được xây quanh một phiên đăng nhập.
Mỗi ứng dụng có địa chỉ riêng trên web
Ai cũng mở được, không cần cài nền tảng nào trước. Máy tìm kiếm đọc được. Gửi đường dẫn cho một người chưa từng nghe tên AppGiaiTri thì họ vẫn bấm vào là chạy.
Và những cái mất — nói thẳng
Chọn chòm ứng dụng nhỏ trên web nghĩa là chấp nhận quy tắc an toàn cơ bản của trình duyệt: mỗi tên miền là một thế giới riêng, không đọc được dữ liệu của tên miền khác. Quy tắc này bảo vệ người dùng, nhưng tạo ra vài chỗ bất tiện mà người làm phải biết:
| Chuyện | Siêu ứng dụng | Chòm ứng dụng nhỏ trên web |
|---|---|---|
| Đăng nhập lần đầu ở ứng dụng thứ hai | Tự động | Phải bấm “Đăng nhập” một lần, cửa chung nhận ra bạn và cho qua |
| Khi chưa đăng nhập | Vẫn là một người | Mỗi ứng dụng coi bạn là một khách khác nhau |
| Cài đặt âm lượng, rung, mức hiệu ứng | Chỉnh một lần | Lưu riêng trên máy cho từng ứng dụng |
| Bộ mã dùng chung | Tải một lần | Mỗi tên miền tải và cất bản riêng của mình |
| Chuyển từ ứng dụng này sang ứng dụng kia | Một chạm, không tải lại | Mở trang mới; nhanh nếu đã từng mở |
Dòng thứ ba là thứ người dùng dễ vấp nhất. Trong các ứng dụng AppGiaiTri hiện nay, bạn chỉnh âm lượng nhạc nền ở Không Chiến thì Giao Đấu không biết — vì cài đặt được cất trên máy, trong vùng dữ liệu của từng tên miền. Chúng tôi cố ý để vậy ở giai đoạn này: mỗi ứng dụng có nhu cầu âm thanh khác nhau, và người dùng thường muốn to nhỏ khác nhau cho từng cái. Nhưng đó là một lựa chọn có giá, không phải điều hiển nhiên.
Dòng thứ tư là cái giá kỹ thuật. Phần lõi dùng chung — vẽ khung hình, đọc cảm ứng, phát âm thanh, nói chuyện với tài khoản — được viết một lần và phục vụ từ cùng một thư mục trên máy chủ. Nhưng với trình duyệt, năm tên miền là năm nơi khác nhau, nên cùng một tệp vẫn được tải năm lần nếu bạn mở cả năm ứng dụng. May là phần lõi nhỏ, và cả thư mục của mỗi ứng dụng tính cả biểu tượng hiện dưới 1 MB, nên cái giá này chấp nhận được. Với một chòm ứng dụng nặng hàng chục megabyte mỗi cái, bài toán sẽ khác hẳn.
Khi nào nên chọn cách nào
- Dịch vụ dùng hằng ngày, gắn với tiền (thanh toán, gọi xe, mua sắm): siêu ứng dụng hoặc ứng dụng con trong nền tảng lớn thường thắng, vì người dùng cần ví, cần danh tính, cần thói quen sẵn có.
- Giải trí phiên ngắn, mỗi trải nghiệm một cá tính riêng: chòm ứng dụng nhỏ hợp hơn. Người thích đua xe không cần mang theo võ thuật; người làm có thể sửa từng ứng dụng mà không làm phiền người dùng của ứng dụng khác.
- Nội dung cho trẻ nhỏ: nên đứng riêng, ra khỏi mọi luồng tài khoản, nhắn tin, mua bán của người lớn.
- Khi chưa chắc: bắt đầu bằng các ứng dụng độc lập chung một tài khoản. Gom lại sau thì dễ; tách một khối đã dính chặt ra thì rất khó.
Hướng đi của chúng tôi
AppGiaiTri không muốn thành một ứng dụng khổng lồ, và cũng không muốn sống trong nhà người khác. Mỗi ứng dụng đứng trên tên miền của chính nó, mở được bằng một đường dẫn, thêm được vào màn hình chính, chạy được khi mất mạng. Tài khoản chung giữ tiến độ, cấp độ, huy hiệu đi theo bạn. Trang chợ giúp bạn tìm ứng dụng tiếp theo khi đã chán ứng dụng hiện tại. Còn những chỗ bất tiện kể trên — đăng nhập lại một lần ở ứng dụng mới, cài đặt âm thanh riêng từng nơi — chúng tôi nói ra để bạn biết đó là do cách chọn, không phải do lỗi.
Câu hỏi thường gặp
Siêu ứng dụng là gì?
Siêu ứng dụng là một ứng dụng lớn gom nhiều dịch vụ vào bên trong, thường có sẵn tài khoản và ví tiền dùng chung. Nhiều nền tảng còn cho bên thứ ba đưa ứng dụng con chạy bên trong nó.
Ứng dụng con chạy trong nền tảng nhắn tin khác gì ứng dụng web thường?
Về kỹ thuật, ứng dụng con thường cũng là trang web, nhưng chạy trong trình duyệt thu nhỏ của nền tảng và theo luật của nền tảng đó. Ứng dụng web thường có địa chỉ riêng, ai cũng mở được, không phụ thuộc bên nào.
Vì sao sang ứng dụng khác trong AppGiaiTri lại phải bấm đăng nhập?
Mỗi ứng dụng là một tên miền riêng, và trình duyệt không cho tên miền này đọc phiên đăng nhập của tên miền khác. Bạn chỉ cần bấm “Đăng nhập” một lần; cửa đăng nhập chung nhận ra bạn và cho qua mà không hỏi lại mật khẩu.
Chỉnh âm lượng ở một ứng dụng có áp dụng cho ứng dụng khác không?
Hiện tại thì không. Cài đặt âm thanh, rung và mức hiệu ứng được lưu trên máy riêng cho từng ứng dụng, nên bạn có thể để mỗi ứng dụng một mức khác nhau.
Xoá một ứng dụng khỏi màn hình chính có mất tài khoản không?
Không. Tài khoản và tiến độ đã lưu nằm ở máy chủ, không gắn với biểu tượng trên màn hình. Mở lại ứng dụng bằng đường dẫn và đăng nhập là có lại đủ.
Thỏ Dâu có dùng chung tài khoản với các ứng dụng khác không?
Không. Thỏ Dâu dành cho bé 4–8 tuổi nên không có đăng nhập và không gửi dữ liệu lên máy chủ; mọi thứ bé làm được lưu ngay trên máy đang dùng.
