Trẻ năm sáu tuổi nào cũng từng đòi “mẹ quay con đi”. Nhưng quay con đứng múa trước ống kính và cùng con làm ra một tập phim là hai việc khác nhau. Tập phim có một nhân vật muốn điều gì đó, gặp một trở ngại, rồi tìm ra cách. Nó có mở đầu và kết thúc, có người kể chuyện, và có một buổi chiếu cho cả nhà xem. Năm phút là độ dài vừa sức: đủ để có đầu có đuôi, đủ ngắn để con không bỏ ngang. Bài này đi qua bốn chặng — ý tưởng, chuẩn bị, quay, xem lại — kèm những lỗi mà ai làm lần đầu cũng gặp.
Chặng 1: Ý tưởng — ba câu hỏi, ba bức vẽ
Đừng hỏi con “mình làm phim gì?”. Câu đó quá rộng, trẻ sẽ trả lời bằng tên bộ phim hoạt hình con đang mê. Hãy hỏi ba câu, lần lượt:
- Ai? — “Phim của mình kể về ai?” (con gấu bông, chú thỏ, chính con)
- Bạn ấy muốn gì? — “Bạn ấy muốn làm gì hôm nay?” (làm bánh sinh nhật, tìm bạn, đi biển)
- Có chuyện gì trục trặc? — “Rồi có chuyện gì xảy ra làm bạn ấy không làm được?” (mất điện, trời mưa, bạn bị ốm)
Ba câu trả lời đó là cả kịch bản. Phần giải quyết để con tự nghĩ trong lúc quay — trẻ nhỏ ứng biến giỏi hơn là làm theo kế hoạch.
Sau đó, đưa con tờ giấy chia ba ô và bảo con vẽ ba cảnh: lúc đầu, lúc có chuyện, lúc cuối. Không cần đẹp, không cần chữ. Tờ giấy này có hai công dụng mà người làm lần đầu hay bỏ qua: nó giúp con nhớ phải quay cảnh nào tiếp theo, và nó cho ba mẹ biết con đang tưởng tượng gì, để khỏi “chỉ đạo” sai hướng.
Chặng 2: Chuẩn bị — mười phút trước khi bấm nút quay
Phần lớn tập phim hỏng không phải vì con kể dở, mà vì những thứ xung quanh. Trước khi quay, kiểm năm việc:
- Tiếng ồn. Micro điện thoại bắt tiếng quạt, tiếng tivi phòng bên, tiếng xe ngoài cửa sổ rõ hơn tai người nghe. Chọn phòng yên nhất, tắt quạt vài phút.
- Chỗ đặt máy. Nếu có quay mặt con, máy phải đứng yên — kê vào chồng sách hoặc giá đỡ. Tay trẻ cầm máy suốt năm phút sẽ rung và mỏi.
- Pin và bộ nhớ. Quay video tốn pin nhanh hơn dùng bình thường. Đang quay mà máy báo đầy bộ nhớ là cách nhanh nhất làm con nản.
- Chế độ không làm phiền. Một cuộc gọi hay thông báo nhảy vào giữa chừng có thể cắt ngang bản ghi.
- Tập nói một câu mở đầu. Chỉ một câu thôi: “Ngày xửa ngày xưa, có một chú thỏ...”. Có câu mở đầu, con vào chuyện dễ hơn nhiều so với đứng ngẩn trước ống kính.
Chặng 3: Quay — chia nhỏ, đừng quay một lèo
Lỗi phổ biến nhất: cố quay trọn năm phút trong một lần. Trẻ sẽ quên ý, lạc đề, hoặc đến phút thứ ba thì bắt đầu nghịch. Hãy chia theo ba bức vẽ ở chặng 1 — mỗi cảnh một đoạn, mỗi đoạn một đến hai phút. Đoạn nào hỏng thì quay lại đúng đoạn đó.
Nếu quay bằng Thỏ Dâu, cách chia này khớp với ứng dụng: mỗi lần quay tối đa 3 phút, và ứng dụng hiện dòng “Còn 15 giây nữa” khi sắp hết. Ba đoạn ngắn rồi ghép lại trong mục Câu chuyện sẽ cho một tập phim khoảng năm phút. Vài chi tiết thực tế khi quay trong ứng dụng:
- Dựng cảnh trước khi bấm Quay. Đưa Thỏ đến đúng nơi, mặc đúng bộ đồ (15 bộ trong tủ đồ đều mở sẵn), bày đồ vật cần dùng. Đi lòng vòng tìm đồ trong lúc quay sẽ thành những khoảng chết dài.
- Chọn khung trước. Khung ngang 16:9 hợp để xem trên tivi hay máy tính; khung dọc 9:16 hợp để ông bà xem trên điện thoại.
- Bật Micro kể chuyện nếu con muốn kể. Nhắc con nói to hơn bình thường một chút — giọng trẻ nhỏ khi mải chơi thường lí nhí.
- Camera khuôn mặt để cỡ Nhỏ và đặt ở góc không che nhân vật. Nhiều bé lần đầu thấy mặt mình trên màn hình sẽ mải nhìn mặt mình mà quên kể chuyện; nếu vậy, tắt đi ở lần quay sau.
- Dùng thanh Sân khấu. Trong lúc quay, con đổi được biểu cảm của Thỏ (vui, ngạc nhiên, buồn, buồn ngủ…), gọi bạn vào cảnh, chuyển ngày sang đêm. Thanh này không hiện trong video, nên con “đạo diễn” mà người xem không thấy nút bấm.
- Nút tạm dừng là bạn của ba mẹ. Con quên ý thì tạm dừng, nhìn lại bức vẽ, rồi quay tiếp — không phải quay lại từ đầu.
Nếu nhạc nền lấn giọng con, tắt Nhạc nền trong Cài đặt trước khi quay. Tiếng động khi Thỏ làm việc (nước chảy, chuông cửa) thường nên giữ, vì chúng làm tập phim sống động.
Chỗ ba mẹ đứng trong lúc quay
Ba mẹ là người giữ trật tự hậu trường, không phải đạo diễn. Việc của ba mẹ: giữ phòng yên, nhắc cảnh tiếp theo bằng cách chỉ vào bức vẽ, và im lặng. Đừng nhắc lời trong lúc máy đang ghi — giọng người lớn sẽ vào video, và con sẽ bắt đầu nhìn ba mẹ thay vì kể.
Nếu con kể lạc đề — Thỏ đang làm bánh bỗng dưng đi bơi — cứ để vậy. Với trẻ năm tuổi, lạc đề thường là tập phim hay nhất. Người lớn thấy thiếu logic; trẻ con xem lại thì cười lăn.
Chặng 4: Xem lại — phần quan trọng nhất mà hay bị bỏ
Quay xong, nhiều nhà cất máy luôn. Nhưng chính lúc xem lại, con mới thấy mình đã làm ra một thứ. Vài điều nên và không nên:
| Nên | Không nên |
|---|---|
| Để con bấm phát và ngồi cạnh xem trọn | Vừa xem vừa nhận xét “đoạn này con nói nhỏ quá” |
| Hỏi con thích đoạn nào nhất | Chỉ ra lỗi phát âm, câu cú |
| Để con quyết định giữ hay quay lại | Tự xoá đoạn ba mẹ thấy dở |
| Hỏi “lần sau mình làm phim về gì?” | So với video của bạn khác hay của người nổi tiếng |
Trong Thỏ Dâu, xem xong con chọn Giữ lại để cất vào mục Câu chuyện. Cần biết một điều: “Giữ lại” chỉ lưu trong trình duyệt, xoá dữ liệu duyệt web là mất. Tập phim con thích thật sự thì bấm Lưu video để tải thành tệp về máy.
Mục Câu chuyện còn có nút Sửa, dùng cho việc hậu kỳ nhẹ nhàng cùng con: cắt mấy giây đầu (lúc con còn loay hoay), thêm tiêu đề, thêm phụ đề, thu lại lời kể mới, ghép nhiều đoạn thành một. Bản gốc vẫn được giữ nguyên, nên con có sửa lung tung cũng không mất gì. Tiêu đề và phụ đề là chỗ ba mẹ gõ giúp theo lời con đọc — trẻ chưa biết chữ vẫn là “tác giả” của dòng chữ đó.
Buổi chiếu: đóng lại vòng tròn
Một tập phim chưa có khán giả thì chưa xong. Buổi chiếu không cần to tát: tối thứ bảy, cả nhà ngồi trước màn hình, con giới thiệu “đây là phim của con, tên là…”. Gửi cho ông bà ở xa cũng là một buổi chiếu — nhiều ông bà xem đi xem lại một đoạn năm phút của cháu hơn bất cứ thứ gì trên mạng.
Một lưu ý về chia sẻ: Thỏ Dâu không tự đăng gì lên mạng. Tệp video nằm trong máy của ba mẹ, gửi cho ai là do ba mẹ quyết. Nếu tập phim có mặt và giọng thật của con, cân nhắc kỹ trước khi đăng công khai; gửi riêng cho người thân thường là đủ để con thấy phim mình có người xem.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi thì làm được một tập phim ngắn?
Từ khoảng bốn, năm tuổi trẻ đã kể được một câu chuyện có đầu có cuối nếu có người giúp chia thành từng cảnh. Trẻ sáu đến tám tuổi thường tự lên ý tưởng và muốn tự bấm quay, ba mẹ chỉ giữ phần chuẩn bị.
Làm sao giúp con nghĩ ra ý tưởng làm phim?
Hỏi ba câu: phim kể về ai, bạn ấy muốn làm gì, và có chuyện gì trục trặc. Rồi để con vẽ ba cảnh đầu, giữa, cuối lên giấy; phần giải quyết để con tự ứng biến khi quay.
Vì sao video quay con nghe tiếng rè và ồn?
Micro điện thoại bắt rất rõ tiếng quạt, tivi và xe ngoài đường. Chọn phòng yên nhất, tắt quạt trong lúc quay và nhắc con nói to hơn bình thường một chút.
Thỏ Dâu quay được video dài bao lâu?
Mỗi lần quay tối đa 3 phút, ứng dụng nhắc khi còn 15 giây. Muốn tập phim dài hơn, quay nhiều đoạn rồi dùng nút Sửa trong mục Câu chuyện để ghép lại.
Video quay trong Thỏ Dâu có bị mất không?
Video chọn “Giữ lại” chỉ nằm trong trình duyệt và có thể mất nếu xoá dữ liệu duyệt web. Muốn giữ lâu hoặc gửi cho người thân, bấm “Lưu video” để tải tệp về máy.
Có nên đăng video con tự làm lên mạng xã hội không?
Đó là quyết định của ba mẹ; ứng dụng không tự đăng gì. Nếu video có mặt và giọng thật của con, gửi riêng cho người thân thường an toàn hơn đăng công khai mà con vẫn có khán giả.
