Điện thoại đầy bộ nhớ chạy chậm thật, và cách dọn đúng là bắt đầu từ thứ chiếm nhiều chỗ nhất — thường là ảnh, video và dữ liệu của các ứng dụng nhắn tin — chứ không phải xoá bộ nhớ đệm trình duyệt. Xoá nhầm dữ liệu trang web còn có thể làm mất tiến độ chưa kịp đồng bộ của ứng dụng web. Bài này chỉ cách tìm đúng chỗ cần dọn trên iPhone và Android, và những gì không nên xoá.
Vì sao máy đầy bộ nhớ lại chậm
Bộ nhớ trong của điện thoại là loại bộ nhớ flash. Để ghi dữ liệu mới, máy cần những vùng trống để sắp xếp và ghi đè. Khi chỗ trống còn quá ít, mỗi lần ghi phải dọn dẹp trước, nên mọi thao tác có ghi dữ liệu — mở ứng dụng, chụp ảnh, lưu tin nhắn — đều chậm hơn.
Ngoài ra, hệ điều hành luôn cần chỗ cho các tệp tạm của chính nó, và cần nhiều chỗ hơn hẳn khi cập nhật phiên bản mới. Hết chỗ là máy bắt đầu tự xoá bộ nhớ đệm của ứng dụng, khiến lần mở sau phải tải lại từ đầu.
Apple và Google không đưa ra một con số "phải trống bao nhiêu phần trăm" cho mọi máy. Kinh nghiệm thực tế: khi máy bắt đầu báo gần đầy, đó đã là lúc nên dọn, đừng chờ tới khi không chụp được ảnh.
Xem cái gì đang chiếm chỗ
Bước đầu tiên luôn là nhìn, không phải xoá. Tên mục có thể khác tuỳ phiên bản máy.
- iPhone: Cài đặt → Cài đặt chung → Dung lượng iPhone. Chờ vài giây để máy tính xong, bạn sẽ thấy một thanh màu chia theo loại và danh sách ứng dụng xếp từ lớn tới nhỏ.
- Android: Cài đặt → Bộ nhớ (trên Samsung là Chăm sóc thiết bị hoặc Chăm sóc pin và thiết bị → Bộ nhớ). Máy chia theo Ảnh, Video, Âm thanh, Ứng dụng, Tệp khác.
Trên nhiều máy, ba nhóm hay đứng đầu là: ảnh và video, ứng dụng nhắn tin (Zalo, Messenger), và các ứng dụng xem video, mạng xã hội tự lưu bộ nhớ đệm. Ứng dụng web thì thường nằm rất dưới danh sách.
Dọn theo thứ tự: chỗ to trước, chỗ nhỏ sau
1. Ảnh và video
- Xoá video quay nhầm, quay trùng. Một đoạn video vài phút có thể nặng bằng hàng trăm tấm ảnh.
- Vào album Đã xoá gần đây (iPhone) hoặc Thùng rác (Android) và xoá hẳn. Ảnh xoá thường vẫn nằm đó khoảng 30 ngày, vẫn chiếm chỗ.
- Nếu đã sao lưu ảnh lên dịch vụ đám mây, các dịch vụ này thường có tuỳ chọn giữ bản gọn trên máy và bản gốc trên mạng (trên iPhone: Cài đặt → Ảnh → Tối ưu hoá dung lượng iPhone khi dùng Ảnh iCloud). Hãy chắc chắn ảnh đã sao lưu xong trước khi xoá khỏi máy.
2. Ứng dụng nhắn tin
Ảnh, video, tệp người khác gửi trong nhóm được tự lưu về máy và có thể lên tới nhiều GB sau vài năm. Zalo có mục quản lý dung lượng trong phần cài đặt dữ liệu, cho bạn xem từng cuộc trò chuyện chiếm bao nhiêu và xoá tệp đính kèm theo từng nhóm. Messenger, Telegram cũng có mục tương tự. Vị trí mục thay đổi theo phiên bản, nên tìm trong Cài đặt của chính ứng dụng với từ khoá "dung lượng" hoặc "dữ liệu".
Nên tắt luôn chế độ tự tải ảnh, video về máy cho các nhóm đông người nếu ứng dụng có tuỳ chọn đó.
3. Ứng dụng không dùng
- iPhone: trong Dung lượng iPhone có gợi ý Gỡ bỏ ứng dụng không dùng. Cách này xoá phần ứng dụng nhưng giữ tài liệu và dữ liệu; khi cần, cài lại là dùng tiếp.
- Android: Cửa hàng Play có danh sách ứng dụng ít dùng trong mục quản lý ứng dụng và thiết bị. Một số phiên bản Android cũng có chế độ tự lưu trữ ứng dụng không dùng.
4. Tệp tải về
Thư mục Tải xuống (Downloads) là nơi tệp PDF, tệp cài đặt, video gửi qua lại tích tụ mà ít ai mở lại. Trên Android, mở ứng dụng Tệp hoặc Files; trên iPhone, mở ứng dụng Tệp → Trên iPhone này.
Bộ nhớ đệm trình duyệt: dọn có lợi gì
Trình duyệt lưu sẵn hình ảnh và mã của các trang bạn đã vào để lần sau mở nhanh hơn. Phần này thường chỉ chiếm vài trăm MB tới vài GB, và tự lớn lại sau vài ngày. Dọn nó giải phóng được một ít, nhưng các trang lại phải tải lại từ đầu.
Chỗ cần cẩn thận nằm ở chữ "Dữ liệu trang web". Khi bạn xoá toàn bộ lịch sử và dữ liệu trang web, trình duyệt không chỉ xoá ảnh tạm, mà còn xoá:
- Phiên đăng nhập của mọi trang, bạn phải đăng nhập lại.
- Dữ liệu ứng dụng web lưu trên máy, bao gồm tiến độ và cài đặt.
- Phần ứng dụng web đã cất sẵn để chạy khi mất mạng.
Với ứng dụng AppGiaiTri thì mất gì
Các ứng dụng AppGiaiTri luôn ghi tiến độ vào máy trước, rồi mới đồng bộ lên tài khoản khi bạn đã đăng nhập và có mạng. Vì vậy:
| Trường hợp | Xoá dữ liệu trang web xong thì |
|---|---|
| Đã đăng nhập, tiến độ đã đồng bộ | Đăng nhập lại là tiến độ quay về từ tài khoản |
| Đã đăng nhập nhưng có lượt chơi lúc mất mạng chưa đồng bộ | Phần chưa đồng bộ mất |
| Chưa đăng nhập, dùng như khách | Tiến độ trên máy mất hẳn |
| Cài đặt âm lượng, hiệu ứng | Về mặc định, chỉnh lại trong vài giây |
Phần chạy của mỗi ứng dụng AppGiaiTri chỉ khoảng mười mấy tệp nhỏ và âm thanh do máy tự tạo ra, không có tệp nhạc, nên xoá đi cũng không giải phóng đáng kể. Mở lại khi có mạng là ứng dụng tự cất lại.
Xoá dữ liệu của một trang, không xoá tất cả
Nếu chỉ muốn xử lý một trang đang chiếm nhiều chỗ hoặc bị lỗi, hãy xoá riêng trang đó. Tên mục có thể khác tuỳ phiên bản máy.
- Safari trên iPhone: Cài đặt → Safari (trên iOS mới: Cài đặt → Ứng dụng → Safari) → Nâng cao → Dữ liệu trang web. Danh sách xếp theo dung lượng; vuốt sang trái trên một trang để xoá riêng trang đó.
- Chrome trên Android: Chrome → menu ba chấm → Cài đặt → Cài đặt trang web → Dữ liệu được lưu trữ trên thiết bị (hoặc Bộ nhớ dữ liệu). Chọn một trang rồi xoá.
Khi máy gần đầy, trình duyệt có tự xoá dữ liệu không
Có. Khi bộ nhớ thấp, các trình duyệt được phép tự xoá dữ liệu của trang web để giải phóng chỗ, thường bắt đầu từ trang lâu không vào. Bạn không nhận được thông báo nào. Đây là lý do có người kể "để lâu không mở, vào lại thấy mất hết".
Trên iPhone còn một cơ chế riêng: Safari có thể xoá dữ liệu mà trang web tự ghi nếu bạn không vào trang đó trong khoảng bảy ngày. Ứng dụng web được thêm vào màn hình chính có cách xử lý riêng và không bị đếm theo kiểu đó.
Ba việc giúp tiến độ của bạn an toàn:
- Đăng nhập tài khoản trong ứng dụng, để tiến độ có bản trên máy chủ.
- Thêm ứng dụng hay dùng vào màn hình chính.
- Giữ máy có chỗ trống, để trình duyệt không bị ép phải xoá.
Những việc không cần làm
- Cài ứng dụng "dọn rác", "tăng tốc". Phần lớn chỉ xoá bộ nhớ đệm, việc hệ điều hành tự làm được, và nhiều ứng dụng loại này lại hiện quảng cáo, chạy ngầm, tốn chính dung lượng và pin. Trình quản lý tệp của Google (Files by Google) hay mục Chăm sóc thiết bị có sẵn của máy là đủ.
- Xoá bộ nhớ đệm của mọi ứng dụng mỗi ngày. Bộ nhớ đệm tồn tại để máy nhanh hơn. Xoá liên tục làm máy chậm hơn chứ không nhanh hơn.
- Khôi phục cài đặt gốc chỉ để có chỗ. Đó là biện pháp cuối cùng và phải sao lưu đầy đủ trước. Dọn theo thứ tự ở trên thường đã giải quyết được.
Bảng kiểm mười phút mỗi tháng
- Mở mục Dung lượng hoặc Bộ nhớ, xem ba thứ chiếm nhiều nhất.
- Xoá video thừa, dọn album Đã xoá gần đây hoặc Thùng rác.
- Dọn tệp đính kèm trong một hai nhóm nhắn tin đông người nhất.
- Gỡ hoặc tạm gỡ ứng dụng không mở trong cả tháng.
- Dọn thư mục Tải xuống.
- Chỉ khi cần, xoá dữ liệu riêng của trang web đang có lỗi — không xoá tất cả.
Câu hỏi thường gặp
Xoá bộ nhớ đệm trình duyệt có làm mất tiến độ ứng dụng web không?
Chỉ xoá ảnh và tệp tạm thì không. Nhưng nếu bạn xoá cả "dữ liệu trang web" hay "cookie và dữ liệu trang", tiến độ lưu trên máy sẽ mất. Với ứng dụng có tài khoản, đăng nhập lại là lấy về phần đã đồng bộ.
Điện thoại báo đầy bộ nhớ nhưng không thấy ứng dụng nào nặng?
Hãy xem mục "Dữ liệu hệ thống" hoặc "Khác" trong phần Dung lượng. Phần này gồm tệp tạm, bộ nhớ đệm và bản cập nhật đã tải. Khởi động lại máy và giải phóng chỗ ở nhóm ảnh, tin nhắn thường làm phần này nhỏ lại theo thời gian.
Ứng dụng web có tốn nhiều dung lượng không?
Thường rất ít so với ứng dụng cài từ kho. Các ứng dụng AppGiaiTri chỉ cất khoảng mười mấy tệp nhỏ để chạy, âm thanh do máy tự tạo. Bạn có thể xem dung lượng từng trang trong mục Dữ liệu trang web của Safari hoặc Cài đặt trang web của Chrome.
Vì sao để lâu không mở, ứng dụng web mất hết dữ liệu?
Khi máy gần đầy, trình duyệt có thể tự xoá dữ liệu của trang lâu không vào. Trên iPhone, Safari còn có thể xoá dữ liệu trang tự ghi sau khoảng bảy ngày không truy cập, trừ ứng dụng đã thêm vào màn hình chính. Đăng nhập tài khoản để luôn có bản dự phòng.
Có nên dùng thẻ nhớ để mở rộng bộ nhớ không?
Nếu máy có khe thẻ nhớ, chuyển ảnh, video, nhạc sang thẻ giúp giải phóng bộ nhớ trong. Không nên chuyển ứng dụng sang thẻ vì thẻ thường chậm hơn bộ nhớ trong. iPhone không có khe thẻ nhớ.
