Chế Tác

Chế Tác đưa bạn vào bảy làng nghề thủ công Việt. Mỗi món đồ là một chuỗi công đoạn thật, mỗi công đoạn là một thao tác riêng bằng một ngón tay — nung thép theo màu, gõ búa theo nhịp thợ phụ, vuốt gốm trên bàn xoay, rót đồng vào khuôn, đan nan, khâu nón, mài sơn mài. Món làm ra được vẽ đúng theo tay bạn: dáng bình là đường bạn vuốt, rổ mang đúng chỗ nan bạn đan lệch.

Bảy làng, hai mươi mốt món

• Rèn dao — Phúc Sen, Cao Bằng: giữ để thổi bễ, thả tay khi thép đúng màu (lửa còn bốc thêm một chút sau khi thả). Gõ búa đúng lúc búa tạ của thợ phụ rơi vào vòng sáng. Cấp 2 thép nguội dần — gõ tiếp thì dễ nứt, nung lại thì mất vài nhát; rồi tôi lưỡi trong nước. Cấp 3 có nhát dằn (giữ) để uốn mũi dao quắm và công đoạn mài đúng góc.
• Gốm — Bát Tràng, Hà Nội: giữ ngón cạnh thành đất trên bàn xoay rồi kéo tới nét đứt. Bóp thành vào thì đất vươn cao. Vuốt nhanh là gốm rung, rung quá là méo. Cấp 2 thêm nhào đất (ép bọt khí), đất khô dần phải thêm nước, và tráng men theo màu khách dặn. Cấp 3 có lò men rạn: cuối lượt phải mở cửa lò cho nhiệt hạ thật nhanh.
• Mây tre đan — Phú Vinh, Hà Nội: vuốt thẳng để chẻ nan, rồi chạm khi tay đan đi qua ô cần nhấc nan dọc. Lóng mốt, lóng đôi, rồi hoa văn đọc theo tranh mẫu, không còn chấm gợi ý.
• Nón lá — làng Chuông, Hà Nội: rê bàn là cho lá phẳng mà không cháy, xếp lá đều quanh khung, khâu theo nhịp. Ở cấp cao vòng gợi ý tắt giữa chừng — phải giữ nhịp tay.
• Đúc đồng — Phước Kiều, Đà Nẵng: nện khuôn, nấu đồng tới khi chảy hết, giữ để nghiêng nồi rót. Rót gấp là ngậm bọt, rót chậm là đồng nguội đông giữa chừng. Chiêng đúc xong phải chỉnh tiếng: bấm Gõ thử để nghe tiếng mẫu và tiếng chiêng; hai tiếng càng gần thì phách rung càng chậm. Chạm nhẹ để chỉnh ít, giữ lâu để chỉnh nhiều.
• Lụa — Vạn Phúc, Hà Nội: giữ để quay guồng ươm tơ, bám theo dải sáng; kén vướng thì thả tay kẻo đứt sợi. Dệt thoi theo nhịp, cấp 3 vòng bên nào thì chạm bên đó để đổi sợi trắng, sợi màu. Nhuộm nhiều lần cho tới đúng màu khách dặn.
• Sơn mài — Tương Bình Hiệp, TP.HCM: phủ sơn đều tay, gắn vỏ trứng và dát vàng kín trong nét vẽ, rồi mài nước cho hình lộ ra. Mài quá tay là thủng lớp; chỗ dát vàng mỏng nên phải mài nhẹ hơn.

Ba chế độ

Học nghề

Mỗi làng có ba cấp, mỗi cấp thêm một thao tác hoặc một cái khó mới. Đạt một sao để mở cấp sau. Ba làng đầu mở sẵn; nón lá mở khi có 3 sao, đúc đồng 6 sao, lụa 9 sao, sơn mài 12 sao.

Đơn hôm nay

Mỗi ngày một món, một vị khách cho tất cả mọi người. Điểm khéo của bạn lên bảng xếp hạng tháng. Làm mỗi ngày để giữ chuỗi ngày và nhận tiền công.

Xưởng nhận phiếu

Mở khi có hai món đạt sao. Mỗi phiên chọn ba phiếu khách đặt — món khó trả công cao hơn, làm hỏng thì khách trả ít. Tiền công dùng để mở rộng xưởng: bễ da mới cho lửa bớt trễ, bàn xoay đạp chân cho gốm bớt rung, nồi nấu đồng dày cho đồng nguội chậm, khung dệt gỗ lim cho nhịp dễ bắt…

Mẹo lên tay

• Lửa, guồng, nồi đồng đều có độ trễ: thả tay sớm hơn một chút.
• Nhìn thanh nhịp dưới đáy màn hình để đoán nhát tiếp theo, kể cả khi vòng gợi ý tắt.
• Vuốt gốm chậm và liền tay, đặt ngón sát thành đất rồi mới kéo.
• Món đẹp nhất mỗi loại được cất vào Tủ trưng bày kèm vài dòng kiến thức nghề.