Nóng Chảy

Nóng Chảy đưa bạn vào một xưởng đúc làng nghề Việt dựng 3D: mái ngói, lò gạch tròn, cái bễ da, khuôn cát và bàn mài. Mỗi đơn là một vật cụ thể — thìa thiếc, quân cờ tướng, chuông gió đồng thau, chiêng đồng đỏ, nồi gang, lưỡi cuốc thép. Việc của bạn gói trong một ngón tay: giữ để thổi bễ, giữ để nghiêng nồi rót, chạm để mài. Khó ở chỗ canh nhịp, không phải ở chỗ bấm nhanh.

Một đơn đi qua năm bước

1. Nung: giữ nút Thổi bễ cho lửa bùng, thả ra thì lửa lụi dần. Nhiệt kế bên trái có vạch nhiệt độ nóng chảy và một dải xanh là nhiệt độ rót. Thanh trên cùng cho biết kim loại đã chảy bao nhiêu phần trăm.
2. Nhấc nồi: chảy hết rồi thì đưa kim vào dải xanh và bấm Nhấc nồi đi rót. Nồi ra khỏi lò là bắt đầu nguội.
3. Rót: giữ nút để nghiêng nồi, thả để dựng lại. Thanh bên phải là mức kim loại trong khuôn; dừng sát vạch trắng là đẹp nhất. Nghiêng hết cỡ thì kim loại bắn bọt, rót quá vạch thì tràn.
4. Nguội: chọn Chờ nguội (chắc ăn, mất hơn hai giây) hoặc Nhúng nước (nhanh). Thiếc, nhôm, đồng nhúng được; gang thì nứt; thép chỉ an toàn khi có bể tôi dầu.
5. Mài: khuôn mở ra, chạm từng gai sáng (ba-via) trên vật trước khi hết giờ. Xong là giao cho khách và nhận sao.

Sáu kim loại, sáu dải nhiệt

• Thiếc chảy ở 232°C — thấp nhất xưởng, lỏng ra vẫn sáng như gương.
• Nhôm chảy ở 660°C, nguội rất nhanh khi rót.
• Đồng thau chảy quanh 930°C; quá nóng thì kẽm bốc khói trắng, mặt vật rỗ.
• Đồng đỏ chảy ở 1.085°C — sắc đỏ cam của chiêng và lư.
• Gang chảy quanh 1.150–1.200°C, giòn nên không nhúng nước khi còn nóng.
• Thép cần gần 1.500°C, phải nâng cấp Lò gió mới tới.

Các chế độ

Ca làm

Mười hai màn qua ba làng đúc: Đại Bái (Bắc Ninh), Tống Xá (vùng Ý Yên, Ninh Bình) và Phước Kiều (Đà Nẵng). Mỗi màn đưa thêm một ý mới: một mẻ rót liền hai khuôn, khách đứng chờ có đồng hồ, mưa giông làm nồi nguội nhanh gấp rưỡi, ba-via dày phải mài hai lần, và màn cuối là một chiếc chuông đình làng ghép ba khuôn rót liền một hơi. Trung bình hai sao mỗi đơn là mở màn kế.

Đơn hôm nay

Năm đơn trải từ thiếc tới thép, đổi mỗi ngày và giống nhau cho mọi người. Lò gió có sẵn, không áp nâng cấp riêng, nên bảng điểm so đúng tay nghề.

Lượt thử

Ba mươi giây đúc một chiếc thìa thiếc, có bàn tay chỉ từng bước — hợp cho lần đầu mở ứng dụng.

Mẹo lên tay

• Lửa có đà: thả nút bễ khi kim còn cách dải xanh một đoạn, kim sẽ tự trôi vào. Giữ tới lúc chạm dải là vọt quá.
• Nồi còn chảy thêm một nhịp sau khi thả tay: thả lúc thanh khuôn khoảng 85% là vừa vạch.
• Đơn nhiều khuôn thì nhấc nồi ở mép trên dải xanh — khuôn sau nhận kim loại đã nguội bớt, xuống dưới nhiệt độ nóng chảy là đông ở miệng nồi.
• Giao nhanh có thưởng, ba đơn ba sao liền tay được nhân điểm.

Mở khoá và lý do quay lại

Mỗi lượt mang về xu để nâng cấp lò: bễ da trâu cho lửa lên nhanh, nồi nấu dày giữ nhiệt khi rót, nồi to có kim loại dư, mắt nghề nới dải nhiệt, đá mài tốt, lò gió 1.700°C và bể tôi dầu. Mỗi ngày có ba việc nhỏ (giao đủ số đơn, rót vừa vạch, đúc đồ đồng…) và chuỗi ngày ghé. Sổ kim loại trong ứng dụng ghi lại nhiệt độ nóng chảy và tính nết từng loại.

Ở xưởng thật, thợ đúc mặc đồ bảo hộ, đeo kính và găng chịu nhiệt. Nung kim loại là việc của xưởng có thợ lành nghề, đừng tự làm ở nhà.