Tư Lợi

Tư Lợi đặt bạn vào những lúc rất đời thường: một người đang giữ một vai trò, và một chút lợi riêng của mình hay người thân chen vào quyết định. Thủ quỹ lớp mua nước ở tiệm nhà dì, trọng tài được mời đi ăn trước trận chung kết, người giữ quỹ họ được gợi ý gửi tiền lấy lãi.

Ứng dụng không chấm ai tốt hay xấu. Thứ được xếp là tình huống, theo các nguyên tắc minh bạch quen thuộc; còn "kiểu người giữ ranh giới" cuối lượt chỉ để tự ngẫm, mỗi kiểu đều có điểm sáng riêng.

Ba ngả: vuốt để đóng dấu

Mỗi thẻ là một tình huống. Vuốt sang trái là Hợp lý, vuốt lên là Vùng xám, vuốt sang phải là Tư lợi; cũng có thể chạm thẳng vào con dấu bên dưới. Con dấu nện xuống thẻ, rồi thẻ lật ra cho thấy:

• Nguyên tắc minh bạch xếp tình huống đó vào ngả nào, và vì sao.
• Người khác thấy gì: ba góc nhìn của đồng nghiệp, khách, người thân hay hàng xóm.
• Cách gỡ: một trong năm nguyên tắc — khai báo và công khai, tự rút khỏi quyết định, hỏi người thứ ba, sòng phẳng sổ sách, quy tắc quà tặng.

Một lượt Ba ngả có 12 thẻ. Khớp nhau liên tiếp sẽ nhân điểm, quyết nhanh được thưởng thêm. Chế độ này có bảng xếp hạng tháng.

Dò ranh giới: đổi một chi tiết nhỏ

Cùng một chuyện, chỉ đổi một chi tiết theo năm nấc: giá trị món quà, lúc tặng, có bao nhiêu người biết, có khai hay không, ai là người quyết. Kéo nút trên thanh để xem hình minh hoạ đổi theo, rồi dừng ở nấc đầu tiên mà bạn thấy chuyện đã thành tư lợi. Thanh sẽ tô màu từng nấc để bạn thấy ranh giới thật sự nằm ở đâu.

Ghế nóng: giữ chiếc ghế ba chân

Bạn ngồi vào một vai và nhận bảy lời mời, lời nhờ, món quà. Chiếc ghế có ba chân: Uy tín, Quan hệ và Lợi riêng. Chân nào cụt hẳn, hoặc hai chân lệch nhau từ 7 trở lên, là ghế đổ. Lợi riêng không có lỗi — từ chối mọi thứ thì ghế cũng nghiêng.

• Nhận: lợi riêng và quan hệ tăng, nhưng chuyện có rủi ro ẩn có thể vỡ ra vài lượt sau.
• Từ chối: giữ uy tín, nhưng quan hệ sứt mẻ, nhất là khi từ chối cả chuyện vô hại.
• Khai báo: nói rõ trước mọi người — an toàn, phần lợi nhỏ đi.

Mười ghế, mỗi ghế thêm một luật mới: tin đồn chưa vỡ, tấm khiên sổ sạch, tự rút, đồng hồ cát 8 giây (im lặng là coi như nhận), hỏi người thứ ba để hé lộ rủi ro, quy tắc quà tặng, người thân làm quan hệ lên xuống gấp đôi, hồ sơ mở, và ghế cuối gộp tất cả. Qua ghế trước mới mở ghế sau; mỗi ghế có ba sao.

Tình huống ngày

Năm thẻ và một thanh ranh giới, cùng đề cho mọi người trong ngày. Làm liền nhiều ngày để giữ chuỗi và mở huy hiệu.

Mẹo lên tay

• Soi ba điểm: ai quyết, ai hưởng lợi, và mọi người có được biết không.
• Quà nhỏ, công khai, không gắn với quyết định đang chờ thường vẫn hợp lý; cùng món quà mà tặng ngay trước kỳ thi thì khác.
• Ở Ghế nóng, chuyện vô hại cứ nhận để giữ chân Lợi riêng và Quan hệ; để dành Khai báo, Tự rút cho chuyện có người nhà hay rủi ro cao.
• Từ ghế 3, cứ ba lần Khai báo được một tấm khiên đỡ một chuyện vỡ ra — tính trước khi nhận chuyện mạo hiểm.

Nguyên lý về xung đột lợi ích trong ứng dụng lấy tinh thần chung của Luật Phòng, chống tham nhũng 2018: người có vai trò cần nhận diện, báo ra và tránh để lợi riêng chi phối việc chung. Đây là ứng dụng giải trí để tự ngẫm, không phải tư vấn pháp lý.