Ngọc Đá

Ngọc Đá đưa bạn tới thung lũng Ngọc Khê (hư cấu) với một mảnh mỏ nhỏ, một mũi khoan và một bình nhiên liệu. Dưới chân là mặt cắt nhiều lớp đất đá có thật: đất đỏ bazan, sét, cuội suối cổ, đá vôi, đá hoa, granite, mạch pegmatit, ống kimberlit. Đá thô moi lên chỉ là cục xám mờ đục — muốn biết nó là gì, phải tự thử như một nhà địa chất.

Khoan: đọc lớp đất trước khi đào

• Kéo ngón tay từ mũi khoan tới chỗ muốn đào, mũi khoan đi theo. Mỗi ô tốn nhiên liệu theo độ cứng: đất 1, đá vôi 1,6, đá hoa 2, bazan 2,4, granite 3. Ô đã khoan thì đi lại miễn phí.
• Đèn mũi khoan chỉ rọi vài ô. Đá quý lộ ra thì lấp lánh; xa hơn chỉ thấy một đốm sáng mờ — dấu hiệu có đá gần đó.
• Chạm khối đá để tách. Chưa sát hầm thì mũi khoan tự tìm đường tới.

Mẹo đọc địa chất

• Ruby và spinel hay nằm trong đá hoa sát chỗ tiếp xúc granite — kiểu mỏ như vùng Lục Yên (Lào Cai).
• Tourmaline, aquamarine, topaz nằm trong mạch pegmatit chạy chéo qua granite.
• Zircon, sapphire, vàng là đá nặng, hay lắng trong cuội suối cổ.
• Kim cương chỉ có trong ống kimberlit, rất hiếm. Gặp garnet pyrop đỏ hay diopsit crom xanh lục — hai khoáng vật chỉ thị — là đang đi đúng hướng.

Luật mỏ xanh

Mạch nước ngầm, rễ cây cổ thụ và hang dơi có viền đỏ: không khoan vào được, khoan sát bên cạnh thì bị trừ điểm mỏ xanh. Từ ngày 8, mạch nước ngầm ẩn đi — chỉ thấy đất sẫm, ẩm quanh nó. Cuối lượt, giữ nút để lấp giếng rồi chạm ba chỗ trên mặt đất để trồng cây; không chạm vùng cấm nào thì thưởng thêm.

Bàn thử đá: phần quan trọng nhất

Mỗi viên đá có một danh sách khả năng — địa chất đã thu hẹp sẵn theo lớp đất nó nằm. Nhìn chỗ sứt trên vỏ đá để đoán màu ruột, rồi chọn phép thử:

1. Cào Mohs: kéo viên đá miết lên một tấm thử (từ móng tay 2,5 tới corundum 9). Đá cứng hơn thì để vết xước trên tấm.
2. Vết vạch: miết lên tấm sứ trắng. Hematit đen bóng mà vạch ra màu đỏ nâu; pyrit vạch đen ánh lục; đá cứng từ 7 trở lên không để vạch.
3. Cân tỷ trọng: thả lên đĩa cân rồi nhúng vào cốc nước — ruby 4,0, spinel 3,6.
4. Soi ánh: xoay viên đá thành vòng dưới đèn.
5. Đèn UV (từ ngày 10): ruby rực đỏ, fluorit tím, willemit xanh lục, scheelit lam trắng.
6. Axit loãng: canxit, malachit sủi bọt.

Mỗi phép loại bớt khả năng ngay trước mắt, kèm lý do. Chạm một khả năng để chốt. Ít phép mà đúng thì hệ số tới ×1,6; đoán sai là mất viên đá. Ngày 6 chỉ cho tối đa 3 phép mỗi viên — phải chọn phép chia đôi được danh sách.

Xưởng mài

Từ ngày 3, chọn một viên đã nhận diện đúng để mài. Kiểu giác phải hợp hình đá thô: khối đều hợp giác tròn, lăng trụ dài hợp giác bậc hoặc oval, đá đục hay đá có sao chỉ đẹp khi mài cabochon. Rồi kéo thanh căn góc lên xuống để giữ kim trong vùng xanh — bánh mài rung làm kim trôi. Đúng góc thì mặt giác bóng dần, lóe lửa cầu vồng; lệch lâu là nứt.

Ba chế độ

• Chuyện mỏ: 12 ngày, mỗi ngày một ý mới — từ cuội suối, hang đá vôi, nước ngầm ẩn, hốc tinh thể tới ống kimberlit và hội chợ đá quý.
• Mỏ hôm nay: cùng một mặt cắt và bộ đá cho mọi người trong ngày, có bảng xếp hạng.
• Khoan sâu: giếng không đáy, càng sâu đá càng cứng; đoán nhanh đúng tên đá để nạp thêm nhiên liệu.

Xu kiếm được dùng mua đồ nghề giữ mãi: mũi khoan, bình nhiên liệu, đèn, bánh mài. Bộ sưu tập ghi lại 40 khoáng vật kèm độ cứng, tỷ trọng, nơi gặp và một điều thú vị. Xu trong ứng dụng là hư cấu, không phải giá thị trường — đây là khoa học khoáng vật, không có chuyện đá hợp mệnh.